Cùng những người bạn VPS đến với Tà Xùa trong một ngày đầu tháng Tư, CC Foundation vui mừng gặp lại gia đình người Mông từng sống u buồn trong căn nhà trống tuềnh toàng ở bản Bẹ và chứng kiến niềm vui lấp lánh trong ánh mắt của cả bốn mẹ con. Mô hình kinh doanh bao trùm mà Shanam cùng CC Foundation đang nỗ lực xây dựng đã từng bước góp phần xóa đói giảm nghèo một cách bền vững cho người dân nơi đây.

Mùa Thị Lý - cô thiếu nữ người Mông chưa sõi tiếng Kinh và chưa đầy 30 tuổi - đã là mẹ của 3 người con 9, 7 và 4 tuổi đều suy dinh dưỡng. Chồng mới mất chưa được 1 năm, bố mẹ hai bên chẳng còn ai, mình chị Lý tất tả ngược xuôi lo việc ăn học cho cả gia đình. Nhà không có ruộng nên bữa ăn nhà chị trước đây phụ thuộc vào tiền cấy hay gặt thuê của chị. Chuyến thăm hồi tháng 12/2025 của CC Foundation và những người bạn không làm vơi bớt nỗi buồn trong căn lều dưới chân Bản Bẹ khi chị Lý tưởng đoàn thiện nguyện đến tặng quà là lời từ chối tế nhị và Shanam không nhận chị vào làm tại nhà máy nữa.

Đón đoàn lần này cũng trong căn lều ấy là 4 mẹ con với nụ cười còn bẽn lẽn nhưng đã thường trực trên môi. Mùa Thị Lý đã chính thức là công nhân của Công ty Trà và Đặc sản Tây Bắc với thương hiệu trà cổ thụ Shanam nổi tiếng khắp nơi. Chỉ sau hơn 3 tháng làm việc tại đây, chị Lý đã có thu nhập ổn định, các con đến trường không còn lo bữa no bữa đói. CC Foundation ngạc nhiên khi nghe chị chia sẻ tài khoản lương đã có mấy chục triệu đồng mà chưa cần sử dụng đến. Thoăn thoắt bước chân đưa đoàn đi thăm rừng chè cổ thụ tại Tà Xùa, chị hào hứng kể về công việc thu hái, phân loại và chế biến trà tại nhà máy. Shanam giờ đã là ngôi nhà thứ hai của cả 4 mẹ con.

Những người bạn mới từ Công ty Chứng khoán VPS lần đầu đến với Tà Xùa không chỉ để ngắm vẻ đẹp của mây núi vùng cao mà còn mang theo tấm lòng yêu thương gửi gắm từ miền xuôi. Rất nhiều đồ chơi và bánh kẹo đã được trao tặng cho 4 lớp học cả mầm non và tiểu học tại điểm trường Bản Bẹ, có những chú gấu bông to gấp đôi người nhận. Niềm vui được lan tỏa trong buổi giao lưu tình cảm, tuy ngắn nhưng đong đầy cảm xúc. Đồng hành cùng CC Foundation và Shanam, các bạn hiểu thêm phần nào mô hình kinh doanh bao trùm mà hai bên đang chung tay xây dựng.

Inclusive Business là một khái niệm còn khá xa lạ tại Việt Nam, nhưng Shanam đã may mắn được tham gia những dự án chuyển giao kiến thức quốc tế về IB từ những ngày mới thành lập và đến nay vẫn kiên định với mục tiêu phát triển bền vững của doanh nghiệp kinh doanh bao trùm. Vậy IB là gì và khác gì với từ thiện và CSR (Corporate Social Responsibility - trách nghiệm xã hội doanh nghiệp)?

Kinh doanh bao trùm (Inclusive Business - IB) là mô hình kinh doanh tích hợp người yếu thế vào chuỗi giá trị cốt lõi của doanh nghiệp với vai trò là người tiêu dùng, người sản xuất/cung ứng, người lao động và đối tác phân phối. Doanh nghiệp không làm từ thiện mà kinh doanh thực sự, có lợi nhuận, có khả năng mở rộng, đồng thời tạo ra giá trị xã hội lâu dài.

Hiểu một cách đơn giản nhất, một công ty nếu muốn làm từ thiện hoặc triển khai trách nhiệm xã hội có thể phát gạo miễn phí cho người nghèo mỗi năm một lần. Nhưng nếu muốn kinh doanh bao trùm, công ty đó sẽ hướng dẫn nông dân nghèo trồng lúa theo tiêu chuẩn, hỗ trợ kỹ thuật, giống và đầu vào, cam kết mua lúa với giá ổn định, chế biến và bán ra thị trường với thương hiệu rõ ràng và chất lượng cao. Như vậy, người nông dân sẽ có thu nhập bền vững, người lao động có công việc đều đặn, người tiêu dùng có sản phẩm sạch để sử dụng trong khi công ty có nguồn cung ổn định và chất lượng. Không ai cho không ai nhưng cả người yếu thế và doanh nghiệp cùng thắng, đây chính là mô hình Kinh doanh bao trùm IB.

Một câu hỏi nữa được đặt ra, ai là người yếu thế trong kinh doanh bao trùm? Đây không chỉ đơn giản là người nghèo, mà gồm tổng thể những người có thu nhập thấp, nông dân sản xuất quy mô nhỏ, phụ nữ ở khu vực nông thôn, người dân tộc thiểu số, người khuyết tật và cộng đồng vùng sâu, vùng xa. Họ có tiềm năng nhưng thiếu cơ hội tiếp cận thị trường, công nghệ, vốn và thông tin.

Vậy Kinh doanh bao trùm khác gì so với Từ thiện và Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR)? Mục tiêu chính của Từ thiện là giúp đỡ người yếu thế trong ngắn hạn, của CSR là làm hình ảnh và thực hiện trách nhiệm xã hội tùy khả năng ngân sách trong từng giai đoạn trong khi của Kinh doanh bao trùm là tạo lợi nhuận đồng thời với tác động xã hội trong dài hạn. Nguồn lực của Từ thiện đến từ các khoản quyên góp và tài trợ, của CSR là trích từ lợi nhuận còn của IB là từ hoạt động kinh doanh cốt lõi. Nói cách khác, IB không “cho cá”, cũng không chỉ “dạy câu cá” mà xây dựng cả một thị trường nơi mọi người cùng tham gia và cùng hưởng lợi.

Nhắc lại khái niệm Kinh doanh bao trùm để thêm hiểu và trân trọng những nỗ lực mà các doanh nghiệp như Shanam đang ngày đêm xây dựng và lan tỏa. CC Foundation tin tưởng chắc chắn rằng, những gì xuất phát từ trái tim sẽ thực sự chạm đến trái tim, và xã hội sẽ luôn tràn ngập yêu thương với những mô hình kinh doanh tử tế như thế.